Geeft te denken...

Of bekijk deze film op cultureunplugged.com

HOME

De film 'Home' van Yann Arthus-Bertrand... 200.000 jaar hebben we (homo sapiens) slechts nodig gehad om de balans van de aarde ernstig te verstoren, een balans die zich in ruim 4 miljard jaar ontwikkelde. We hebben nog zo'n 10 jaar... zie de trailer...



Of ga naar Youtube voor de hele film... klik hier. Naar de HOME-website kan natuurlijk ook, klik hier.

En de vraag is: wát dóen wíj in onze lokaliteit met deze wetenschap? Wat dóen we in Noordoostpolder met deze wetenschap? Welke betekenis hechten wij hieraan? Gewoon doorgaan met wat we doen? Of doorbreken we ons patroon?

Stellen we een doel: in 2018 is Noordoostpolder de meest duurzame gemeente van Nederland? Hmm, mogelijkheden te over, lijkt me.

Fijnste plek in Noordoostpolder

Soms wordt me gevraagd wat voor mij de fijnste plek in Noordoostpolder is. Fijnste plek is daar waar ik het gevoel heb dat het klopt dat ik daar op dat moment ben. Dat kan (ondanks de afwezigheid van échte, wilde natuur in Noordoostpolder) ergens buiten zijn, zoals wanneer ik, 's avond net na zonsondergang en de lucht nog vegen licht draagt, met de hond wandel en op één van de fietsbruggen over de Espelervaart naar het westen kijk. Of wanneer ik skeeler op de Noorderringweg richting Creil.

Maar het kan ook heel goed ergens tussen mensen zijn dat het voor mij klopt. Op de hockeyclub bijvoorbeeld als ik ervaar dat de dingen op de club en op het veld vanuit saamhorigheid gebeuren. Of gewoon op een doordeweekse dag in de Lange Nering wanneer het ineens tot me doordringt dat ik met iemand die ik niet ken, zelfs nog niet eerder in het straatbeeld heb gezien, in gesprek ben.

Als fijnste plek springt er niet een bepaalde locatie uit, maar Noordoostpolder herbergt potentialiteit voor bewust zijn van connectiviteit zomaar uit het niets, voor numineuze ervaringen die zich zomaar en tussendoor aandienen. Op dat soort momenten is Noordoostpolder een heel fijne plek.

Tegelijkertijd realiseer ik me dat 'de fijnste plek' vooral met jezelf en minder met de omgeving te maken heeft. De vraag naar de fijnste plek, is niet zozeer de vraag naar wáár voel je je fijn, maar meer de vraag naar wannéér voel je je fijn. Wanneer voel je je opgenomen en deel van het geheel? Wanneer lukt het je je open te stellen voor het geheel? Kijk ook eens naar m'n blog 'Sublieme plekken'.

Zuiderzee Rally en 'Polderroutes' alléén voor duurzame auto's/motoren

Lucas Reijnders van de Universiteit van Amsterdam (UvA) stelt dat het niets wordt met biobrandstof voor auto’s. Biobrandstoffen worden gemaakt uit biomassa (zoals planten). Trouw heeft aan deze stelling vorige week (7 augustus) aandacht besteed. Op de site van de UvA staat een interview waarin Reijnders zijn uitspraak in doet. Klik daarvoor hier.

Waar of niet waar dat andere duurzame energiebronnen biobrandstof overbodig maken, het brengt vanuit het perspectief van duurzaamheid de vraag naar voren of autorally's, toeristische ANWB-autoroutes, overblijfselen uit het verleden in de vorm van het verleden, wel in onze huidige tijdpassen. Ook voor nieuwe invullingen van oude vormen zoals de Bollenroute (85 autokilometers!), geldt deze vraag.

Als ik me niet laat leiden door autoriteitsgeloof of traditie, kom ik uit op: nee, die vorm past niet in onze tijd. Nergens niet, in Nederland niet en in Noordoostpolder niet.

Of we hier iets aan kunnen doen? Zeker. Regelen dat de Zuiderzee Rally, Polderroutes als de ANWB-Zeebodemroute en de Bollenroute, routes zijn die alléén verreden mogen worden met een auto of motor op aardgas, biogas, waterstof, bioethanol, biodiesel, zonne-energie, electriciteit opgewekt met hernieuwbare energie. Geen rallyrijders, geen auto- en motortoerdagjes, geen lege zondagwegrijders in auto's of motoren die rijden op fossiele brandstoffen!

In Noordoostpolder worden alléén vergunningen afgegeven voor duurzame rally's en routes.

Noordoostpolder Donderdag Veggiedag

Veeteelt is verantwoordelijk voor 18% van de globale broeikasgasuitstoot. Door één avond geen vlees of vis te eten bespaar je net zoveel CO2 als een week geen auto rijden, d.w.z. 1.100 km minder rijden... één jaar lang één keer per week geen vlees of vis, vermindert je CO2 uitstoot al snel met 170 kilo per jaar... alle Nederlanders één keer per week geen vlees of vis, levert evenveel klimaatwinst op als een miljoen auto’s minder op de weg... voor de productie van één kilo rood vlees is 100.000 liter water nodig, dat is evenveel water om twee jaar mee te douchen...

Eén dag in de week geen vlees of vis. Vanaf 13 mei heeft Gent als eerste Europese stad een officiële wekelijkse veggiedag. De donderdag. Klik hier. Geen vlees, geen vis, één dag. Kan ook op maandag. Meat Free Monday is een beweging in de VS, Australië en nu ook in Engeland (klik hier of hier).

Wie denkt dat zij of hij niets aan CO2 kan doen, heeft het mis met al de wetenschap wat één dag vegetarisch al niet oplevert... hmm, eens hart-op dromen... ook in Noordoostpolder Donderdag Veggiedag? Dáár wil ik mij wel hard voor maken.

De in de toekomstvisie 2030 opgenomen uitgangspunten voor het beleid heeft B&W recent geactualiseerd. (Zie het Ambitiedocument Structuurvisie Noordoostpolder, klik hier om het document te downloaden.) Met die actualisatie heeft B&W naar zeggen van Buro Vijn B.V., adviseurs voor ruimtelijke ordening en stedenbouw uit Oenkerk (de opstellers van het document), ingespeeld op heersende trends. Eén van die trends is meer (noodzakelijke) aandacht voor klimaat en duurzaamheid. De ambitie tot 2020 van Noordoostpolder is een forse (niet geoperationaliseerd) toename van duurzame energie. Met als keuze: windmolens voor en op de kust gecombineerd met zonnepanelen op de noordelijke en de westelijke dijk van de gemeente. Mooi, maar "meer (noodzakelijke) aandacht voor klimaat en duurzaamheid" is óók en hierbij te vertalen naar verminderen van gebruik. Daarom in navolging van Gent kan het in Noordoostpolder voortaan ook Donderdag Veggiedag zijn. Dat is een keuze. Te boek staan als de eerste Nederlandse gemeente met een officiële wekelijkse veggiedag. Zullen we ons voor die keuze hard maken?

En bang dat het allemaal niet smaakt, hoeven we niet te zijn. Recepten genoeg. Kijk maar eens op www.eatgreen.nl.

What's in a name? Alles!

Noordoostpolder. Bant, Creil, Emmeloord, Ens, Espel, Kraggenburg, Luttelgeest, Marknesse, Nagele, Rutten, Tollebeek. Het is maar hoe we ernaar kijken. Emmeloord 't sociaal-economische centrum omringd door dorpen?

Als we er zó naar kijken, krijgt de gemeenschap Noordoostpolder dan écht de kans te drijven op onderlinge betrokkenheid? Krijgen de spontane ontstaanbaarheid en het ontvouwen, de emergentie, van de gemeenschap een kans?

Emmeloord 't sociaal-economische centrum omringd door dorpen... klinkt als Emmeloord en de rest... en voor die rest klinkt 't onmiskenbaar als ervoor moeten vechten serieus genomen en gehoord te worden (door Emmeloord, door de gemeente)... Niet bepaald verbondenheid- en betrokkenheid voedend...

Daarom moeten we af van het denken over Noordoostpolder in termen van Emmeloord (met stadsrechten) en de 10 dorpen. Waarom zien we Emmeloord niet als centrum en Bant, Creil, Ens, Espel, Kraggenburg, Luttelgeest, Marknesse, Nagele, Rutten en Tollebeek als wijken? Emmeloord is het centrum en de dorpen zijn wijken. Dat is één.

En twee is dat de verbinding zich uit in de naam. Alles zit in de naam. Maar dan moet de naam wél gebruikt worden. Noordoostpolder staat op geen enkel plaatsnaambord... Hoe kan Noordoostpolder op deze manier inhoud en betekenis krijgen? Verbind Noordoostpolder aan de 11 plaatsnamen en zet Noordoostpolder gewoon op de plaatsnaambordjes!

Hoe doet Amsterdam dat? Amsterdam-Centrum, Amsterdam-West... En Rotterdam? Rotterdam-Centrum, Rotterdam-Noord... En hoe kunnen wij het doen?

Noordoostpolder-Emmeloord. Noordoostpolder-Bant. Noordoostpolder-Creil. Noordoostpolder-Ens. Noordoostpolder-Espel. Noordoostpolder-Kraggenburg. Noordoostpolder-Luttelgeest. Noordoostpolder-Marknesse. Noordoostpolder-Nagele. Noordoostpolder-Rutten. Noordoostpolder-Tollebeek. Ondertiteling op de aanduiding Noordoostpolder-Emmeloord zou nog 'centrum' kunnen zijn.

Sublieme plekken

De gemeente Noordoostpolder denkt aan een sportboulevard. Dat brengt voor de gemeente, de sportverenigingen en andere betrokkenen heel wat gedenk met zich mee: wel doen, niet doen, hoe en wat? Wie betaalt? Op afstand beschouwd, lijkt het meer op de gang van zaken bij de Vlissingse Sportboulevard, dan op De Drieslag, het project om wonen, werken en sporten in de gemeente Ommen meer ruimte te geven. Terzijde maar aardig om te weten: Vlissingen heeft om en nabij de 45.000 inwoners, Ommen zo'n 17.500 en Emmeloord rond 25.000 (Noordoostpolder bijna 46.000).

Ik ben lid van hockeyclub HC De Meeuwen uit Emmeloord. Eén van de sportverenigingen die betrokken is in de plannen. Voor HC De Meeuwen betekent dit denken over wel verplaatst worden, niet verplaatst worden, hoe is het voor onze leden (kunnen de leden er veilig komen? is het verder weg dan nu?), hoe is het financieel, hoe gaat het er allemaal uitzien? Waar het ook op uitkomt, het brengt met zich mee dat je nadenkt over de accommodatie. Wat bijvoorbeeld is een 'goed' clubhuis? Dat is niet zo maar een vraag.

Waar ben je het liefst? Aan zee? Of in het bos? Op de hei? Of juist in de stad? Op een terrasje? Of dan toch maar liever ergens op het platteland, in de natuur. In de bergen? Op het water? Waar vertoef je het liefst? Waar klòpt het voor je? Waar komen hemel en aarde samen? Waar ben je met je hoofd in de wolken en je voeten in de klei?

Dat helder hebben, geeft aanwijzingen voor accommodaties waar je je lekker voelt. Is het belangrijk om je wel te voelen op een sportaccommodatie? Wat zegt dit over de sportboulevard? Over de plek van HC De Meeuwen? Over het clubhuis?

Hoofd in de wolken en voeten in de klei. Dat is daar waar sublieme en numineuze ervaringen worden uitgelokt. (Over het sublieme is al heel wat gezegd, google maar eens, of kijk eens hier of hier.)

Ik kijk graag uit het raam. Míjn accommodatie is dan ook een accommodatie die het gevoel met zich meebrengt van een schilderij met uitzichten door ramen. Accommodaties waar gewezen wordt op een stilstand in de beschaving en vervreemding van ons van de natuur. Dergelijke accommodaties maken het verlorene bewust en bewegen me in mijzelf te kijken door vorm, inrichting, sfeer en plaats in de gebouwde en landschappelijke ruimte, het grensgebied van de beschaving, een poëtische droomwereld van leegte en stilte. Magisch, metafysisch (zoals sommige werken van realisten, magisch-realisten en surrealisten; zie bijvoorbeeld Giorgio De Chirico, Edward Hopper, René Magritte en Max Ernst) - maar lévend: de vijftien kenmerken van Christopher Alexander moeten in de accommodaties terug te vinden zijn. Dán begin ik me lekker te voelen, als de spanning tussen 'mind' en 'nature' wordt opgeroepen én tegelijkertijd in zichzelf verdampt.

Op míjn accommodatie mag een herinnering aan de transcendentalisten (er bestaan dingen die buitenzintuiglijk zijn) opkomen, aan Immanuel Kant, maar ook aan het Amerikaans Transcendentalisme (of kies voor deze link), aan Henry Thoreau en aan Waldo Emerson. En in het verlengde hiervan: aan Frederik van Eeden met zijn Walden. (Voor wie dit weten wil: vanaf het NS-station Naarden-Bussum is het zowel te voet als per fiets prachtig om eens de historie van Walden in te ademen. Klik hier voor de route.)

(Terzijde, maar interessant hier is dat volgens Howard Zinn, emeritus professor in de politieke wetenschap aan de universiteit van Boston, het Transcendentalisme een vroege vorm van anarchisme is. Klik hier voor een vertaling van een recent interview (12 mei 2008) met Zinn. Voor het origineel: klik hier. Zeker verfrissend om 'ns kennis te nemen van Zinn's kijk op de Amerikaanse verkiezingen. Hmmm, onverwachte samenhang van een Emmeloordse sportwethouder en -boulevard en de strijd om het Amerikaanse presidentschap. Deze terzijde blijkt tóch wat minder terzijde...)

Het numineuze, het sublieme... bestaat dat allemaal in de Noordoostpolder? Het is droevig, we hebben geen échte, wilde natuur. Als we nadrukkelijk de pijn van het gemis voelen en beseffen iets niet te hebben, struikelen we over onze benen van haast om onszelf wijs te maken dat we niets missen. Arnold Heumakers stelt in zijn artikel "Stoomkleppengenot. Over de natuur, vulkanen, moraal en de sublieme ervaring" (verschenen in het NRC Handelsblad van 27 juni 2008) de vraag "Wat moeten we ook met het sublieme in Nederland?". Die vraag stelt gerust: we maken er het gemis minder erg mee. Al zouden we het hebben het zou van nul en gener waarde zijn. Sterker nog, we verzachten niet alleen ons lot, het is ineens allemaal zelfs beter dat we het niet hebben: het zou verschrikkelijk, een ware ramp zijn als we het wèl zouden hebben. Wat moeten we ook met het sublieme en het numineuze in de Noordoostpolder?

Misschien gaat het er eenvoudigweg om dat het clubhuis van HC De Meeuwen een huiskamergevoel oproept waar je je direct thuis voelt. Zou dát een subliem clubhuis zijn?

Nutteloze bomen

Gisteravond op de hockeyclub een mooi gesprek gehad met Marcel Puylaert en Wim Zee over de blikvernauwing die voortkomt uit fixatie op nut. Het hebben van een idee van 'nut' maakt je blind voor 'het nut van het nutteloze'. Ik citeer hier uit Schipper, K., Zhuang Zi. De volledige geschriften (Amsterdam – Antwerpen 2007) p. 88 e.v. (vetgemarkeerde tekst door mij, het verhaal komt uit Zhuangzi hoofdstuk IV):

"Timmerman Shi ging naar Qi. Bij Quyu gekomen zag hij een eik als heilige boom van het altaar van de Aarde*. Hij was zo groot dat duizenden runderen eronder konden schuilen. Zijn omvang was wel honderd el. Hij was zo hoog als een berg. Pas op tien vadem hoogte kwamen de eerste takken. Er waren meer dan tien zijtakken, die zo dik waren dat men er boten van kon maken.
Het stond er zo vol met kijkers dat het was alsof er markt gehouden werd. Maar de timmerman keek niet op of om, en vervolgde zijn weg zonder te stoppen. Zijn leerling echter stond stil en, nadat hij zich er vol aan had gekeken, holde hij de meester achterna, en zei: 'Meester: sinds ik bijl en beitel heb opgenomen om u te volgen, heb ik nog nooit zulk prachtig materiaal gezien. Maar u keurt het geen blik waardig en loopt door zonder ook maar één keer te stoppen. Waarom is dat?
''Hou op! Praat me er niet van! Dat is overtollig hout. Maak er een boot van en hij zinkt. Een doodskist? Hij verrot meteen. Een gebruiksvoorwerp? Het gaat dadelijk kapot. Een deur? Die blijft nat van de hars. Een steunpilaar? Daar komen insecten in. Dit is hout dat nergens toe dient, dat nergens voor kan worden aangewend, en om die reden heeft die boom zo oud kunnen worden.'
Toen de meestertimmerman thuis was gekomen, verscheen de heilige eikenboom aan hem in een droom, en sprak: 'Waar dacht je mij wel mee te vergelijken? Wilde je zeggen dat ik "overtollig hout" was? Appelen, peren, mandarijnen, pomelo's en de vruchten van andere bomen: ze worden afgerukt zodra ze rijp zijn. Daardoor worden die bomen gekwetst, hun grote takken afgebroken en hun twijgjes vernield. Dat is je hele leven narigheid ondervinden vanwege je bekwaamheden. Om die reden kan ook geen van hen zijn door de hemel bestemde levensloop volbrengen, maar sterven ze allemaal voortijdig wanneer ze pas op de helft zijn. Ze zijn het zelf die zich deze algemeen gangbare geweldplegingen op de hals halen, en met andere wezens is het ook zo gesteld. Daarom ben ik al lang geleden gaan proberen om volstrekt nutteloos te worden. Vaak kwam ik er dichtbij, en nu heb ik het bereikt. Dat is voor mij van het grootste nut. Als ik ooit enige nuttigheid gehad zou hebben, zou ik dan zo groot hebben kunnen worden? Laten we daarbij ook nog bedenken dat we allebei maar schepsels zijn. Hoe kunnen schepsels elkaar beoordelen? Hoe kan een overtollig mens zoals jij, die bovendien weldra gaat sterven, weten wat een overtollige boom is?'
De meestertimmerman werd wakker en vertelde over zijn droom. Zijn leerling zei: 'Als het zijn doel is om nutteloos te zijn, hoe komt het dan dat hij een aardgod geworden is?'
'Stil! Hou je mond! Dat is ook maar een soort toevlucht van hem, omdat anders zij die hem niet begrijpen kwaad van hem zouden spreken. Als hij geen aardgod was, zou hij misschien toch niet aan de bijl ontkomen! En laten we bedenken dat de manier waarop hij zichzelf beschermt anders is dan die algemeen gangbaar is. Hem met gewone normen beoordelen, sla je dan de plank niet al te ver mis?'

* het altaar van de Aarde is de heilige plaats waar de bevolking van een dorp of straat haar offers aan de aardgod brengt. Traditioneel werd deze aardgod vereenzelvigd met een grote boom.

René Ransdorp haalt in zijn 'Zwervend met Zhuang Zi' (Budel 2007) dit verhaal ook naar voren. Hij geeft aan (RR65 e.v.) het verhaal vooral te zien als een stimulans om in de beoordeling van de dingen (mensen incluis) een ander oogpunt in te nemen. Hoe meer we loskomen van hoe we de dingen zien, hoe rijker onze visie op de wereld. Interessant, maar interessanter is een andere betekenislaag waar Ransdorp op wijst. Nuttig houdt in: bruikbaar, dienstbaar. Volgens Zhuang Zi breng je je leven letterlijk in gevaar als het motto 'wees nuttig' onbetwijfelbaar voor je is. Wie zich per se nuttig wil maken, laat zich graag benutten. "De 'nutteloze' mens heeft zich uit het nuttigheidssysteem bevrijd en kan daardoor net als de eik tot volledige wasdom komen. Zo iemand kan zijn natuurlijke, niet van buitenaf afgedwongen, bekwaamheden ontplooien." (RR66)

Hier past het om wu-wei in te brengen, het onderscheid tussen doen en niet-doen. Dat laatste is níet niets doen, het is wel degelijk handelen; het is een actieve vorm van laten die moed vereist: Heidegger's gelatenheid. (Heidegger, M., Gelatenheid. Vert. van Gelassenheit. Tielt en Amsterdam 1979.) J. Wessel Ganzevoort geeft in zijn Spiritualiteit in leiderschap. Een verkenning van de betekenis van spiritualiteit voor leiderschap in organisaties. (Nijmegen 2003) aan (WG23) dat J. Renesch in zijn artikel 'How spirituality shows up in organizations' in Spirit at Work, Vol. 6, No. 1 (2001) een onderscheid maakt tussen awareness (gewaarzijn) en consciousness (bewustzijn). Gewaarzijn is als inzicht, maar zonder handelen. Bewustzijn is gewaarzijn dat tot actie leidt. Actie zegt Wessel Ganzevoort is handelen gebaseerd op inzicht, op dieper weten. Activiteit is handelen zonder essentieel inzicht. Dat is wat bedoeld wordt met 'doen'.

Het uitstapje naar wu-wei, gelatenheid, bewustzijn (essentieel inzicht, dieper weten), opent een poort naar reflectie: "Loop je met kortzichtige gerichtheid op nut (RR69) in de weg en frustreer je het ontvouwingsproces? Of ga je met de natuurlijke stroom mee?"

Onze bijdrage zit misschien in ons doen, maar misschien veel méér in ons niet-doen, in dat wat we níet gedaan hebben... Wat wij willen doen, wat we besluiten te doen, strategisch doen, doelgerichtheid zou juist wel eens níet de werkelijke bijdrage kunnen zijn. Zou het daarom niet beter zijn niets te doen van wat wij willen? (En in plaats daarvan te handelen naar de roep van de situatie?)

Paardenkenner, pottenbakker en schrijnwerker

Gebaseerd op en afkomstig van: Ransdorp, R., Zwervend met Zhuang Zi (Budel 2007). Zie ook: Schipper, K., Zhuang Zi. De volledige geschriften (Amsterdam – Antwerpen 2007)

In de Zhuangzi (een van de klassieke teksten van het taoïsme) is de menselijke conditie een thema. Het menselijk leven wordt volgens Zhuang Zi vooral verziekt door de ‘obsessies van de mens’ zoals rijkdom, weelde, faam, succes, profijt, eervolle posities die “het voorwerp zijn van ambities, passies en begeerten die aanzetten tot inspanningen om het verlangde te verwerven. […] De zorg om ze te bemachtigen slaat om in vrees ze te verliezen zodra men ze bezit.” (RR51) (In ernstige gevallen leidt dit tot yin/yang-verstoring met in onze termen: allerlei psychosomatische gevolgen.)

Terugkerend in de Zhuangzi is dat al die obsessies (met bijbehorende emoties en handelingen, ieders gerichtheid op eigen profijt en een voortgaand zedelijk verval) haaks staan op de menselijke natuur.

Orde proberen te scheppen, zoals vorsten, ministers, geleerden en leraren doen, door wetten, regels, beloningen en straffen, doctrines et cetera, zijn juist oorzaken van het verlies van de ‘natuurlijke staat’. Corrigerend bestuur brengt schade aan de menselijke staat. Illustratief voor het dwingen van de natuur, het tegenhouden, het voorkomen en het in de weg lopen van dat wat wil gebeuren, zijn de paardenkenner, de pottenbakker en de schrijnwerker uit de Zhuangzi, hoofdstuk IX. Ik citeer hier de vertaling van Ransdorp (RR54/55):

“Paarden hebben hoeven die ijzel en sneeuw kunnen belopen, en haar dat wind en kou kan weerstaan. Ze eten gras en drinken water, lichten hun voeten op en huppelen. Dit is de ware aard van paarden.
Al zouden ze de beschikking hebben over imposante terrassen en ruime slaapvertrekken, ze zouden er volstrekt geen gebruik van maken.
Totdat Bo Le komt opdagen, die zegt:
‘Ik ben bedreven in het africhten van paarden.’
Hij brandmerkt ze, knipt hun manen af, vijlt hun hoeven bij, muilkorft ze, toomt ze in met halsters en beenriemen, en bindt ze vast in stallen en aan hekken. Tegen die tijd zijn er twee à drie van de tien paarden dood. Hij laat ze honger en dorst lijden, laat ze rennen en draven, traint en dresseert ze. Van voren moeten ze de ellende van bit en teugels, van achteren de dreiging van zweep en stok verduren. Tegen die tijd is al meer dan de helft van de paarden dood.
En dan is er de pottenbakker die zegt: ‘Ik ben bedreven in de bewerking van klei. Ik voeg het naar de passer voor ronde, naar de winkelhaak voor vierkante vormen.’
En de schrijnwerker die zegt: ‘Ik ben bedreven in de bewerking van hout. Ik voeg het naar het buigijzer voor gebogen, naar het meetlood voor rechte vormen.’
Maar zou het in de aard van klei en hout liggen, gevoegd te willen worden naar passer, winkelhaak, buigijzer en meetlood?!
En toch wordt er van generatie op generatie lofprijzend gezegd:
‘Bo Le is bedreven in het africhten van paarden, de pottenbakker en schrijnwerker zijn bedreven in de bewerking van klei en hout.’
De bestuurders van de wereld begaan dezelfde fout.”

Lees voor 'bestuurders' eens managers... Vat -zoals Geshe Michael Roach aangeeft in De diamantslijper. De Boeddha over strategieën voor het management van uw bedrijf en uw leven (Amsterdam 2000) [p. 66]- waar in de klassieken wordt gesproken over 'een volmaakte wereld' eens op als 'een volmaakt bedrijf', of 'een volmaakte hockeyclub', 'een volmaakt team', 'een volmaakte gemeente', 'een volmaakte community'...