Sublieme plekken

De gemeente Noordoostpolder denkt aan een sportboulevard. Dat brengt voor de gemeente, de sportverenigingen en andere betrokkenen heel wat gedenk met zich mee: wel doen, niet doen, hoe en wat? Wie betaalt? Op afstand beschouwd, lijkt het meer op de gang van zaken bij de Vlissingse Sportboulevard, dan op De Drieslag, het project om wonen, werken en sporten in de gemeente Ommen meer ruimte te geven. Terzijde maar aardig om te weten: Vlissingen heeft om en nabij de 45.000 inwoners, Ommen zo'n 17.500 en Emmeloord rond 25.000 (Noordoostpolder bijna 46.000).

Ik ben lid van hockeyclub HC De Meeuwen uit Emmeloord. Eén van de sportverenigingen die betrokken is in de plannen. Voor HC De Meeuwen betekent dit denken over wel verplaatst worden, niet verplaatst worden, hoe is het voor onze leden (kunnen de leden er veilig komen? is het verder weg dan nu?), hoe is het financieel, hoe gaat het er allemaal uitzien? Waar het ook op uitkomt, het brengt met zich mee dat je nadenkt over de accommodatie. Wat bijvoorbeeld is een 'goed' clubhuis? Dat is niet zo maar een vraag.

Waar ben je het liefst? Aan zee? Of in het bos? Op de hei? Of juist in de stad? Op een terrasje? Of dan toch maar liever ergens op het platteland, in de natuur. In de bergen? Op het water? Waar vertoef je het liefst? Waar klòpt het voor je? Waar komen hemel en aarde samen? Waar ben je met je hoofd in de wolken en je voeten in de klei?

Dat helder hebben, geeft aanwijzingen voor accommodaties waar je je lekker voelt. Is het belangrijk om je wel te voelen op een sportaccommodatie? Wat zegt dit over de sportboulevard? Over de plek van HC De Meeuwen? Over het clubhuis?

Hoofd in de wolken en voeten in de klei. Dat is daar waar sublieme en numineuze ervaringen worden uitgelokt. (Over het sublieme is al heel wat gezegd, google maar eens, of kijk eens hier of hier.)

Ik kijk graag uit het raam. Míjn accommodatie is dan ook een accommodatie die het gevoel met zich meebrengt van een schilderij met uitzichten door ramen. Accommodaties waar gewezen wordt op een stilstand in de beschaving en vervreemding van ons van de natuur. Dergelijke accommodaties maken het verlorene bewust en bewegen me in mijzelf te kijken door vorm, inrichting, sfeer en plaats in de gebouwde en landschappelijke ruimte, het grensgebied van de beschaving, een poëtische droomwereld van leegte en stilte. Magisch, metafysisch (zoals sommige werken van realisten, magisch-realisten en surrealisten; zie bijvoorbeeld Giorgio De Chirico, Edward Hopper, René Magritte en Max Ernst) - maar lévend: de vijftien kenmerken van Christopher Alexander moeten in de accommodaties terug te vinden zijn. Dán begin ik me lekker te voelen, als de spanning tussen 'mind' en 'nature' wordt opgeroepen én tegelijkertijd in zichzelf verdampt.

Op míjn accommodatie mag een herinnering aan de transcendentalisten (er bestaan dingen die buitenzintuiglijk zijn) opkomen, aan Immanuel Kant, maar ook aan het Amerikaans Transcendentalisme (of kies voor deze link), aan Henry Thoreau en aan Waldo Emerson. En in het verlengde hiervan: aan Frederik van Eeden met zijn Walden. (Voor wie dit weten wil: vanaf het NS-station Naarden-Bussum is het zowel te voet als per fiets prachtig om eens de historie van Walden in te ademen. Klik hier voor de route.)

(Terzijde, maar interessant hier is dat volgens Howard Zinn, emeritus professor in de politieke wetenschap aan de universiteit van Boston, het Transcendentalisme een vroege vorm van anarchisme is. Klik hier voor een vertaling van een recent interview (12 mei 2008) met Zinn. Voor het origineel: klik hier. Zeker verfrissend om 'ns kennis te nemen van Zinn's kijk op de Amerikaanse verkiezingen. Hmmm, onverwachte samenhang van een Emmeloordse sportwethouder en -boulevard en de strijd om het Amerikaanse presidentschap. Deze terzijde blijkt tóch wat minder terzijde...)

Het numineuze, het sublieme... bestaat dat allemaal in de Noordoostpolder? Het is droevig, we hebben geen échte, wilde natuur. Als we nadrukkelijk de pijn van het gemis voelen en beseffen iets niet te hebben, struikelen we over onze benen van haast om onszelf wijs te maken dat we niets missen. Arnold Heumakers stelt in zijn artikel "Stoomkleppengenot. Over de natuur, vulkanen, moraal en de sublieme ervaring" (verschenen in het NRC Handelsblad van 27 juni 2008) de vraag "Wat moeten we ook met het sublieme in Nederland?". Die vraag stelt gerust: we maken er het gemis minder erg mee. Al zouden we het hebben het zou van nul en gener waarde zijn. Sterker nog, we verzachten niet alleen ons lot, het is ineens allemaal zelfs beter dat we het niet hebben: het zou verschrikkelijk, een ware ramp zijn als we het wèl zouden hebben. Wat moeten we ook met het sublieme en het numineuze in de Noordoostpolder?

Misschien gaat het er eenvoudigweg om dat het clubhuis van HC De Meeuwen een huiskamergevoel oproept waar je je direct thuis voelt. Zou dát een subliem clubhuis zijn?

Nog een beetje herhaling

De denklijn: de complexiteit en dynamiek van het leven lijken met complexiteitstheorie, systeemdenken en chaostheorie wat begrijpelijker. Waarmee het lukt de existentiële angst enigszins te dempen. Wat er in ieder geval uit naar voren komt, is dat een houding van bewust zijn van onvoorspelbaarheid en van connectiviteit rust en ‘lucht’ (letterlijk: adem) geeft. Echter, het dempen alleen van existentiële angst is niet voldoende: we zullen vooral ook op die angst moeten vertrouwen. Zeg maar: surfen op onvoorspelbaarheid (voor wie wil: het verrassende) en zwemmen in de dynamiek van connectiviteit.

Leidraden daarvoor kunnen komen uit spirituele tradities als mystiek, Gnostiek, Taoïsme, Confucianisme en Boeddhisme. Dergelijke leidraden 'vang' ik in wetten: de wet van aandacht* en de wet van zelf-organisatie. Wat ons weer wat meer terugbrengt bij begrip en ratio. En dat opent een deur naar het pragmatische van dit alles.

Bruikbaarheid en nut van complexiteitstheorie, systeemdenken, chaostheorie, onvoorspelbaarheid, connectiviteit, mystiek, Gnostiek, Taoïsme, Confucianisme en Boeddhisme, liggen in gemeenschapsvorming: community building (in organisaties: corporate community building) door betreding van Het Huis van Connectiviteit™ ** met middelen als Bildung (géén instructie volgens didactisch design) en social software om de complexiteit en dynamiek van het leven te respecteren en heel te laten.

Organisaties zijn complexe systemen, sociaal netwerken waarin alles een invloed heeft op alles. Niet de delen zijn de essentie, maar de relaties tussen de delen. Dit pleit voor gemeenschapsvorming vanuit de gedeelde passie. Acties (let wel: directe afgeleid van de gedeelde passie) en tools als social software (Web 2.0) en internet spelen een belangrijke rol bij communityvorming.

De functie van deze tools, is het laten groeien van communities en van de community als geheel. De tools hebben hierin een leidende functie, en gaan daarom verder dan een prikbordfunctie en/of bibliotheekfunctie, e-mail en chat. De tools gaan van één weg naar méér weg (sociaal). Dit gaat over delen, uitwisselen en opbouwen van kennis en ervaring, samenwerken, het in contact komen met anderen en het onderhouden van contacten, virtueel ontmoeten. Voor sites betekent dit maximaal open en dynamisch derhalve.

Bovenstaande heeft consequenties voor de stijl van directie, management, besturen:

• bouwen aan community (a.d.h.v. Het Huis van Connectiviteit™);
• gerichtheid op het ontstaanbare niet op het maakbare, gerichtheid op relatie***, proces en evolutie;
• onder water duiken, zwemmen in de dynamiek onder de oppervlakte, vooral bij de neiging niet te twijfelen aan de waarheid van eigen opvattingen;
• vertrouwen (vooral op de wijsheid van het systeem, de groep);
• respect;
• handelen vanuit de kriebel;
• eigen leidend voorbeeld zijn;
• bereidheid om nieuwe dingen, uitdagingen en initiatieven aan te gaan;
• lenigheid bevorderen;
• niet in de weg lopen van wat wil gebeuren; niet zoeken naar, wèl laten komen;
• faciliteren.

* Zie over aandacht 'Aandacht is de waarde'.

** Het Het Huis van Connectiviteit™ is mijn metafoor om de aanvliegroutes te zien om naar het ontstaan van communities te kijken. Het Huis van Connectiviteit™ verbindt teamontwikkeling aan transitiethema's waarvan een bepaalde mix bewust zijn van onvoorspelbaarheid en van connectiviteit in werking zet waarop verbondenheid zichzelf 'veroorzaakt'.

*** Het is interessant bij het zoeken naar het 'Hoe-antwoord' te kijken naar community building, connectiviteit en vriendschap. In de klassieke opvattingen is vriendschap een voorwaarde voor gemeenschapsvorming. Aristoteles geeft aan dat vriendschap in gradaties bestaat: 1. vriendelijke welwillendheid met wie je te doen hebt; 2. vriendschappelijk contact omwille van het 'nut'; 3. vriendschappelijke affectiviteit omwille van het plezier en het genoegen en 4. vriendschap 'nergens om' (niet om nut, genoegen of eer). Aristoteles schrijft over vriendschap en vrienden in zijn 'Ethica Nicomachea'.

Plastic authenticiteit

8 april 2008 vindt het Marketing Event ‘Authenticiteit 2008’ in Hotel Arena in Amsterdam plaats. Dit Event is een product van Sdu Uitgevers dat zij in samenwerking met het European Centre for the Experience Economy organiseren. Er is een eigen site voor dit naar het zeggen van de organisatoren onmisbare Event gebouwd.

Ik lees op die site dat Joseph Pine II tijdens dit Event de vraag beantwoordt hoe we authenticiteit overbrengen op onze producten, ons bedrijf en onszelf en uitlegt hoe we authenticiteit in het voordeel van onszelf en onze onderneming kunnen gebruiken (cursiveringen van mij). Beschikbaarheid, prijsstelling en kwaliteit zijn volgens de organisatoren niet meer genoeg en het is authenticiteit dat het rijtje moet aanvullen. De contradictio in terminis 'Authenticiteit als strategisch wapen' vervat in een onmisbaar Event, waarvoor € 299,00 excl. BTW moet worden neergelegd.

Wat googlend kwam ik op een blog van Pieta Stam terecht. De vraag die marketeers zich altijd moeten stellen: "Welke vorm van authenticiteit heeft de grootste belevingsimpact?". Volgens Pieta Stam. Als ik het goed begrijp is Pieta Stam innovatieadviseur van Syntens voor de reclame- en communicatiebranche...

Authenticiteit in de (uit)verkoop. Twee dingen. Eén, het is wonderlijk te ontdekken dat voor velen authenticiteit maakbaar is, terwijl de maakbaarheid ervan gelijkvalt met de opruimbaarheid van wat er tussen zit. Twee, het lijkt ontluisterend normaal te denken dat authenticiteit iets is om te gebruiken. Authenticiteit inleggen om iets anders te bewerkstelligen. Hoe vals is dat?

Nut, bruikbaarheid en bruikbaarheidswaarde lijken voor de meesten belangrijke criteria om met dingen bezig te zijn. Ook om met spiritualiteit en authenticiteit bezig te zijn. Hier noteer ik later eens wat over. Interessant.

Intuïties

Samenwerking gaat om de vraag of je écht met elkaar te maken wilt hebben. Dat is een vraag waarvoor je moet afdalen in wat je ten diepste wil. Daarmee betreed je het gebied van authenticiteit.

Authenticiteit is vooral te ont-wikkelen. Je bent het al; wees het gewoon nog wat meer. Perioden van zware (zelf)onderzoeken, waarin je jezelf stil legt, zijn daarvoor niet zozeer nodig; wèl voort-durend leven ín de 'afdaling' naar wat je écht, écht, écht wil.

Samenwerkingsproblemen, eenzame teams, teams die als 'bundeling individuen' blijven bestaan en niet doorgroeien, komen voort uit onvoldoende vertrouwen op authenticiteit. (Vertrouw op je authenticiteit, overigens niet op wie je bent, wèl op wie je wordt.)

Alleen vanuit authenticiteit in een zodanige mix met betrokkenheid, saamhorigheid en aandacht, zet bewust zijn van connectiviteit zich in werking en kan verbondenheid zichzelf ‘veroorzaken’. Daarmee stijgt de kwaliteit van samen werken, je welzijn én je 'output'. En is er een corporate community gecreëerd. (De output is van 'een andere orde'; er wordt geleverd wat geleverd moet worden, maar er wordt ook méér geleverd: geen duurzaamheid als uithangbord, maar échte duurzaamheid - bijvoorbeeld.)

Het thema: ‘De Kunst van het Samen Werken’. Effectief, affectief én reflectief. Een ‘corporate community’ dat die (mix)kunst kent, noem ik met recht een HEART (Highly Effective Affective Reflective Team).

Samen werken in verbondenheid heeft een hoge kwaliteit. Verbeteren van samen werken, welzijn én output is daarom bouwen aan corporate communities (HEART's).

(Ik maakte vrijdagmorgen (pas) de Inspiratiekalender 2008 van Stephen R. Covey open en mijn oog viel passend op woensdag 2 januari:

“De kwaliteit van ons bestaan is een afgeleide van de mate waarin wij ‘elementaire zaken’ tot onze ‘prioriteiten’ weten te maken en deze in ons leven vooropstellen. Het is ook de bescheidenheid om te beseffen dat levenskwaliteit niet om het ‘ik’ maar om het ‘wij’ draait, dat wij leven in een onderling samenhangende realiteit van overvloed en potentiële mogelijkheden die alleen kunnen worden gerealiseerd wanneer wij op een volledig authentieke wijze met anderen samenwerken.”)

Plastic spiritualiteit

Een paar jaar geleden met grote interesse De Celestijnse Belofte van James Redfield gelezen. En hoopvol z'n Het geheim van Shambhala. Het Celestijnse werkboek en Het Celestijnse werkboek bij het tiende inzicht van hem en Carol Adrienne, heb ik toen ook gekocht. Ik moet zeggen: die werkboeken heb ik wel doorgebladerd, maar verder gelaten voor wat ze zijn. Ook Redfield’s De Celestijnse visie; het nieuwe spirituele ontwaken las ik met belangstelling en afnemend ongeloof.

En afgelopen zaterdagavond zag ik de DVD van De Celestijnse Belofte. Die viel ontzettend tegen… Ik zat te kijken naar een idyllisch, bijna 50-erjaren American Way of Life-decor met fraaie kalenderplaten…

Ooit kocht ik bij een voordeelboekenwinkel een ‘Postcardbook Golden 50s’ met 30 ansichtkaarten: Lassie, vader en moeder als jagers, of gekleed als verliefd Mexicaans stelletje, vader die een hoefijzer ophangt terwijl moeder en kinderen blij en tot vreugdetranen bewogen toekijken... er bestaat op die plaatjes geen kwaad, niets kan deze goede mensen deren, er kan niets gebeuren... wie leefde zoals op deze plaatjes, werd beloond met rijkdom en een lang leven… Een perfecte wereld in kitschbeelden… En dat zag ik zaterdagavond. Is dat wat er achter Het Nieuwe Ontwaken, De Nieuwe Hoop ligt? Een Nieuwe Plastic Wereld?

Het zien van De Celestijnse Belofte heeft me het gevoel gegeven dat ik open en bloot verleid word, zoals de commercial van Zonnatura een paar jaar terug deed met "Let the Sun Shine In" uit de musical Hair…

Verleiding… Speelde dat gevoel van verleid worden me ook parten toen ik afgelopen december naar de DVD van The Secret keek? Het geheim, de wet van de aantrekkingskracht: elk doel is bereikbaar, alles kun je ontvangen, als je maar positief denkt. Heb je een wens? Denk positief en dan trek je het naar je toe. Vraag, geloof en ontvang. (Andere termen voor de wet van aantrekkingskracht zijn: positief denken, mogelijkheidsdenken, Positief Belijden, Positief Geestelijke Houding, positieve psychologie, flow, vertrouwen, kracht van intentie, wet van overvloed, wetenschap van geluk, optimismestudies.) Halverwege zette ik The Secret verveeld door aanpak en inhoud af. Ik geloofde het niet.

Is er sprake van één grote verleiding tot Nieuwe Hoop? Hoewel, nieuw, ik ben het die 'nieuw' gebruikt voor de Hoop die wordt ‘verkocht’. Nieuw, dat is de vraag. Dat heeft Karen Kelly’s The secret of the secret me wel geleerd. Met die bagage en wat na-googlen, lijkt me ook De Celestijnse Belofte te behoren tot de hedendaagse westerse spirituele zelfhulpstroming (stammend uit de Theosofie, de New-Thoughtbeweging (zie bijvoorbeeld http://www.websyte.com/alan) en New Age) die stelt: beheers je (on)bewuste overtuigingen, opvattingen en verwachtingen en verkrijg gezondheid, rijkdom en geluk. Op http://self-improvement-ebooks.com/ staan heel wat auteurs (onder wie Redfield, Dyer en Tolle) vermeld die binnen deze stroming vallen.

De in het oog springende spirituele hulp-aanbieders lijken thuis te horen in de cultuur van de (nieuwe) hoop, de stroming van The Science of Getting Rich (Wallace Wattles), Think and Grow Rich (Napoleon Hill), Pushing to the Front (Orison Swett Marden), The Power of Your Subconscious Mind (Joseph Murphy), As a Man Thinketh (James Allen), The Efficient Life; Live Life to the Fullest (Luther H. Gulick) en "Verander nu je leven door de creatieve kracht van je gedachte!" (net gekopieerd van http://www.omnischool.eu/pages/homepage.html). Klik hier om naar een site te gaan om eens rond te kijken in de wereld van zelfhulp en zelfmotivatie. Verschillende e-boeken zijn er gratis te downloaden.

Terzijde, maar aardig om te weten is dat Pushing to the Front van Swett Marden eerst als feuilleton verscheen in Het Nieuws van den Dag 1895/96 en daarna als uitgave van het Nieuws van den Dag in 1896 met de titel Worstelen en overwinnen.

(Ik begrijp uit een paper van Judith Boer dat in de tweede helft van de 19e eeuw de dagbladen een opvoedersrol op zich namen. Pieter van Santen en George Lodewijk Funke (de oprichters van Het Nieuws van den Dag) wilden bijdragen aan vermeerdering van kennis, volksontwikkeling en daardoor aan volkswelvaart. Swett Marden paste hier blijkbaar in. In het voorwoord van dr. P.H. Ritter (Remonstrants predikant, hoofdredacteur Het Nieuws van den dag en hoogleraar wijsbegeerte) van Worstelen en overwinnen lees ik stichtelijk:

"De Engelsche titel luidt: >>Pushing to the Front" en zou te vertalen zijn door: >>Naar den Voorgrond!" Wie zich tot het lezen van dit werk zou zetten, met de begeerte om te weten hoe hij zich eene carrière kan maken, hoe hij vooruit kan komen in de wereld, hoe hij kan komen op den >>voorgrond", die zou, zoo meenen wij, het boek niet lezen in den geest des schrijvers, ofschoon een arbeiden dáárom altijd nog beter is dan in het geheel geen arbeid.
Maar wie het >>naar den voorgrond!"opvat als toegeroepen aan eigen slapende vermogens, die, zoo dunkt ons, heeft de bedoeling des schrijvers het beste verstaan.")

Verkochte hoop is een plastic ding. Authenticiteit is (hoewel de meeste mensen die ik ken, dit niet met me eens zijn) wel degelijk het tegenovergestelde van spiritualiteit: hoe authentieker, hoe minder spiritueel; hoe spiritueler, hoe minder authentiek…

Het is al eerder tegen me gezegd: je kunt veel geld kwijt zijn aan al die spirituele boeken, lezingen, workshops en weekenden… De moraal van het verhaal is dat het gaat om: onvermoeibaar doen. Een van de eerste taoïstische lessen die met mij werd gedeeld was de volgende. Als je 's avonds naar bed gaat, kunnen er twee dingen gebeuren: de volgende ochtend kunnen je ogen open gaan of niet open gaan. In het laatste geval is er niets aan de hand. Maar in het eerste geval, als je ogen open gaan, heb je wat te doen.

Wat we wél kunnen leren van de zelfhulpcultuur, de cultuur van de (nieuwe) Hoop, The Secret, van De Celestijnse Belofte is marketing... dát doen ze bliksems goed. Al die doorzendmailtjes die dagelijks rondgaan, meestal eindigend met als je deze mail doorstuurt naar tenminste zeven vrienden, dan... -ik vul dat nu zonder nadenken in- verkrijg je gezondheid, rijkdom, lang leven, geluk, veel vrienden..., zouden daar wel eens een substantieel onderdeel van uit kunnen maken...

Bildung, educatie en Confucius

Bildung vertegenwoordigt de complexiteit van het echte leven. In tegenstelling tot onze (materialistische) reductionistisch wetenschappelijke benadering van educatie (educare is latijn voor opvoeden: uitlokken tot ontwikkeling, w.o. onderwijzen - of zoals Klaus Prange het noemt: didactisch design) waarvoor leren en opvoeden een functie hebben (de mens als machine) ten behoeve van de ‘soortelijkheid’ van de mens. Bildung heeft waarde in zichzelf en heeft te maken met vrijheid, waardigheid, met esthetica, met spiritualiteit, met authenticiteit, zo je wilt idiosyncrasie, met moraliteit.

Oorsprong Bildung
Denken en zijn. Natuur en geest. Materie en bewustzijn. Voor het filosofisch materialisme komt de materie op de eerste plaats. De geest komt voor het filosofisch idealisme op de eerste plaats. Bildung stamt uit het (Duits) filosofisch idealisme.

Onder het filosofisch idealisme vallen de filosofieën die aangeven dat de natuur, de materie voortkomt uit en bepaald wordt door iets ideëels, het bewustzijn, het denken, de geest, de wil. In onze tijd zou je kunnen zeggen: de wil tot ontvouwen. De belangrijkste stromingen zijn subjectief idealisme (de materie is afgeleid van het menselijk bewustzijn) en objectief idealisme (de materie is weliswaar onafhankelijk van het menselijk bewustzijn, maar is geschapen door een geestelijk/goddelijk wezen).

Oorspronkelijk was Bildung een theologisch begrip: je moest je vormen naar Gods beeld. De theologische inhoud verdween echter en Bildung kreeg een algemene morele en ethische betekenis. En die betekenis heeft Bildung nog steeds.

De mens is geen machine. We zijn echter wél opgegroeid en gevormd met dit beeld, met de reductionistische benadering van educatie. Zo komen we half van school af, bevinden we ons half op ons werk, zijn we slechts half klaar voor de eigen tijd. Hoe kunnen we klaar zijn voor de toekomst en voor altijd, als we half klaar zijn voor de eigen tijd?

Volgens Klaus Prange is Bildung voor altijd. In tegenstelling tot educatie. En zoals de lessen van Confucius voor altijd zijn. Bildung, Confucianistische scholing (scholè) lijken nodig.

Anderhalf jaar geleden de tempel van Confucius in Shanghai bezocht, waar ik deze foto maakte. Die foto maakte ik niet voor niets, denk ik dan maar.

Tot slot, kijk hier eens naar deze TED Talks video van Sir Ken Robinson: Do schools kill creativity?

Martien van Steenbergen maakte een vrije vertaling van het transcript. Klik daarvoor hier.

Wordt vervolgd.

Beleving van verbinding

Alles is met alles verbonden. Wie spreekt en denkt daar niet over? Is het waar? Of is het gewoon het eerste axioma voor Nieuwe Hoop? Áls het waar is, moet ik er ook iets van voelen en moet iedereen het kunnen ontdekken. Één-zijn met al wat is. Vóel ik iets van ‘oneness’? Of vóelt het, als ik eerlijk ben, tóch dat het allemaal iets buiten mij is, iets wat ik kan gebruiken? Wil ik graag geloven dat alles verbonden is met alles? Uit de Nieuwe Hoop lijkt een Nieuwe Geloofsethiek te komen.

Verbinding ervaren, beleven – dat is geen dagelijkse kost. Daar moeten we iets voor dóen. Iets doen hier kort door de bocht uitgelegd als: zorgen dat je heel veel weet, bijvoorbeeld. Van systeemtheorie, van complexiteit, van chaosdenken, van kwantumtheorie. Et cetera. Als je het weet, ga je het ook wel een keer zien. Sterker nog, dan kun je het ook gebruiken. Althans dat is wat de weters en de voorvechters van de Nieuwe Wetenschap enigszins aanmatigend willen doen geloven.

Verbinding lijken we inderdaad niet zo maar te ervaren en te beleven. Speciale omstandigheden vormen—naast heel veel weten—een andere mogelijkheid. Mooi voorbeeld van speciale omstandigheden zijn sportevenementen zoals het wereldkampioenschap voetbal. De straten in Nederland kleuren oranje en ‘we’ nemen ons voor dat ‘we gaan winnen’. Alle 'naturals' zijn oranje en doen enigszins massa-hysterisch mee.

Spontaniteit van de ervaring en de beleving van verbinding komt voor, volgens mensen die geloven in het postulaat dat alles met alles verbonden is. Navraag bij hen die geen weten nodig hebben, de gelovers, de 'intuïtionisten', leert me dat ervaringsvormen van verbinding voor hen zijn: intuïtie, dromen, synchroniciteit, aanvoelen, ingevingen, lichamelijke gewaarwordingen.

Ik ben noch weter, noch natural, noch 'intuïtionist'. Dol op de godsbewijzen, blijven de vragen branden:

• Is het waar dat alles met alles is verbonden?
• Moeten we het weten of geloven?
• Hebben we al die eeuwen ‘verkeerd gezeten’?
• Hoe beleef ik verbinding?
• Of anders geformuleerd: Hoe leef ik vanuit en in verbinding?

Dit blog is ook geplaatst op Aardbron. Hier eveneens, voor de aandacht en om het niet kwijt te raken.