Bildung, educatie en Confucius

Bildung vertegenwoordigt de complexiteit van het echte leven. In tegenstelling tot onze (materialistische) reductionistisch wetenschappelijke benadering van educatie (educare is latijn voor opvoeden: uitlokken tot ontwikkeling, w.o. onderwijzen - of zoals Klaus Prange het noemt: didactisch design) waarvoor leren en opvoeden een functie hebben (de mens als machine) ten behoeve van de ‘soortelijkheid’ van de mens. Bildung heeft waarde in zichzelf en heeft te maken met vrijheid, waardigheid, met esthetica, met spiritualiteit, met authenticiteit, zo je wilt idiosyncrasie, met moraliteit.

Oorsprong Bildung
Denken en zijn. Natuur en geest. Materie en bewustzijn. Voor het filosofisch materialisme komt de materie op de eerste plaats. De geest komt voor het filosofisch idealisme op de eerste plaats. Bildung stamt uit het (Duits) filosofisch idealisme.

Onder het filosofisch idealisme vallen de filosofieën die aangeven dat de natuur, de materie voortkomt uit en bepaald wordt door iets ideëels, het bewustzijn, het denken, de geest, de wil. In onze tijd zou je kunnen zeggen: de wil tot ontvouwen. De belangrijkste stromingen zijn subjectief idealisme (de materie is afgeleid van het menselijk bewustzijn) en objectief idealisme (de materie is weliswaar onafhankelijk van het menselijk bewustzijn, maar is geschapen door een geestelijk/goddelijk wezen).

Oorspronkelijk was Bildung een theologisch begrip: je moest je vormen naar Gods beeld. De theologische inhoud verdween echter en Bildung kreeg een algemene morele en ethische betekenis. En die betekenis heeft Bildung nog steeds.

De mens is geen machine. We zijn echter wél opgegroeid en gevormd met dit beeld, met de reductionistische benadering van educatie. Zo komen we half van school af, bevinden we ons half op ons werk, zijn we slechts half klaar voor de eigen tijd. Hoe kunnen we klaar zijn voor de toekomst en voor altijd, als we half klaar zijn voor de eigen tijd?

Volgens Klaus Prange is Bildung voor altijd. In tegenstelling tot educatie. En zoals de lessen van Confucius voor altijd zijn. Bildung, Confucianistische scholing (scholè) lijken nodig.

Anderhalf jaar geleden de tempel van Confucius in Shanghai bezocht, waar ik deze foto maakte. Die foto maakte ik niet voor niets, denk ik dan maar.

Tot slot, kijk hier eens naar deze TED Talks video van Sir Ken Robinson: