Plastic spiritualiteit

Een paar jaar geleden met grote interesse De Celestijnse Belofte van James Redfield gelezen. En hoopvol z'n Het geheim van Shambhala. Het Celestijnse werkboek en Het Celestijnse werkboek bij het tiende inzicht van hem en Carol Adrienne, heb ik toen ook gekocht. Ik moet zeggen: die werkboeken heb ik wel doorgebladerd, maar verder gelaten voor wat ze zijn. Ook Redfield’s De Celestijnse visie; het nieuwe spirituele ontwaken las ik met belangstelling en afnemend ongeloof.

En afgelopen zaterdagavond zag ik de DVD van De Celestijnse Belofte. Die viel ontzettend tegen… Ik zat te kijken naar een idyllisch, bijna 50-erjaren American Way of Life-decor met fraaie kalenderplaten…

Ooit kocht ik bij een voordeelboekenwinkel een ‘Postcardbook Golden 50s’ met 30 ansichtkaarten: Lassie, vader en moeder als jagers, of gekleed als verliefd Mexicaans stelletje, vader die een hoefijzer ophangt terwijl moeder en kinderen blij en tot vreugdetranen bewogen toekijken... er bestaat op die plaatjes geen kwaad, niets kan deze goede mensen deren, er kan niets gebeuren... wie leefde zoals op deze plaatjes, werd beloond met rijkdom en een lang leven… Een perfecte wereld in kitschbeelden… En dat zag ik zaterdagavond. Is dat wat er achter Het Nieuwe Ontwaken, De Nieuwe Hoop ligt? Een Nieuwe Plastic Wereld?

Het zien van De Celestijnse Belofte heeft me het gevoel gegeven dat ik open en bloot verleid word, zoals de commercial van Zonnatura een paar jaar terug deed met "Let the Sun Shine In" uit de musical Hair…

Verleiding… Speelde dat gevoel van verleid worden me ook parten toen ik afgelopen december naar de DVD van The Secret keek? Het geheim, de wet van de aantrekkingskracht: elk doel is bereikbaar, alles kun je ontvangen, als je maar positief denkt. Heb je een wens? Denk positief en dan trek je het naar je toe. Vraag, geloof en ontvang. (Andere termen voor de wet van aantrekkingskracht zijn: positief denken, mogelijkheidsdenken, Positief Belijden, Positief Geestelijke Houding, positieve psychologie, flow, vertrouwen, kracht van intentie, wet van overvloed, wetenschap van geluk, optimismestudies.) Halverwege zette ik The Secret verveeld door aanpak en inhoud af. Ik geloofde het niet.

Is er sprake van één grote verleiding tot Nieuwe Hoop? Hoewel, nieuw, ik ben het die 'nieuw' gebruikt voor de Hoop die wordt ‘verkocht’. Nieuw, dat is de vraag. Dat heeft Karen Kelly’s The secret of the secret me wel geleerd. Met die bagage en wat na-googlen, lijkt me ook De Celestijnse Belofte te behoren tot de hedendaagse westerse spirituele zelfhulpstroming (stammend uit de Theosofie, de New-Thoughtbeweging (zie bijvoorbeeld http://www.websyte.com/alan) en New Age) die stelt: beheers je (on)bewuste overtuigingen, opvattingen en verwachtingen en verkrijg gezondheid, rijkdom en geluk. Op http://self-improvement-ebooks.com/ staan heel wat auteurs (onder wie Redfield, Dyer en Tolle) vermeld die binnen deze stroming vallen.

De in het oog springende spirituele hulp-aanbieders lijken thuis te horen in de cultuur van de (nieuwe) hoop, de stroming van The Science of Getting Rich (Wallace Wattles), Think and Grow Rich (Napoleon Hill), Pushing to the Front (Orison Swett Marden), The Power of Your Subconscious Mind (Joseph Murphy), As a Man Thinketh (James Allen), The Efficient Life; Live Life to the Fullest (Luther H. Gulick) en "Verander nu je leven door de creatieve kracht van je gedachte!" (net gekopieerd van http://www.omnischool.eu/pages/homepage.html). Klik hier om naar een site te gaan om eens rond te kijken in de wereld van zelfhulp en zelfmotivatie. Verschillende e-boeken zijn er gratis te downloaden.

Terzijde, maar aardig om te weten is dat Pushing to the Front van Swett Marden eerst als feuilleton verscheen in Het Nieuws van den Dag 1895/96 en daarna als uitgave van het Nieuws van den Dag in 1896 met de titel Worstelen en overwinnen.

(Ik begrijp uit een paper van Judith Boer dat in de tweede helft van de 19e eeuw de dagbladen een opvoedersrol op zich namen. Pieter van Santen en George Lodewijk Funke (de oprichters van Het Nieuws van den Dag) wilden bijdragen aan vermeerdering van kennis, volksontwikkeling en daardoor aan volkswelvaart. Swett Marden paste hier blijkbaar in. In het voorwoord van dr. P.H. Ritter (Remonstrants predikant, hoofdredacteur Het Nieuws van den dag en hoogleraar wijsbegeerte) van Worstelen en overwinnen lees ik stichtelijk:

"De Engelsche titel luidt: >>Pushing to the Front" en zou te vertalen zijn door: >>Naar den Voorgrond!" Wie zich tot het lezen van dit werk zou zetten, met de begeerte om te weten hoe hij zich eene carrière kan maken, hoe hij vooruit kan komen in de wereld, hoe hij kan komen op den >>voorgrond", die zou, zoo meenen wij, het boek niet lezen in den geest des schrijvers, ofschoon een arbeiden dáárom altijd nog beter is dan in het geheel geen arbeid.
Maar wie het >>naar den voorgrond!"opvat als toegeroepen aan eigen slapende vermogens, die, zoo dunkt ons, heeft de bedoeling des schrijvers het beste verstaan.")

Verkochte hoop is een plastic ding. Authenticiteit is (hoewel de meeste mensen die ik ken, dit niet met me eens zijn) wel degelijk het tegenovergestelde van spiritualiteit: hoe authentieker, hoe minder spiritueel; hoe spiritueler, hoe minder authentiek…

Het is al eerder tegen me gezegd: je kunt veel geld kwijt zijn aan al die spirituele boeken, lezingen, workshops en weekenden… De moraal van het verhaal is dat het gaat om: onvermoeibaar doen. Een van de eerste taoïstische lessen die met mij werd gedeeld was de volgende. Als je 's avonds naar bed gaat, kunnen er twee dingen gebeuren: de volgende ochtend kunnen je ogen open gaan of niet open gaan. In het laatste geval is er niets aan de hand. Maar in het eerste geval, als je ogen open gaan, heb je wat te doen.

Wat we wél kunnen leren van de zelfhulpcultuur, de cultuur van de (nieuwe) Hoop, The Secret, van De Celestijnse Belofte is marketing... dát doen ze bliksems goed. Al die doorzendmailtjes die dagelijks rondgaan, meestal eindigend met als je deze mail doorstuurt naar tenminste zeven vrienden, dan... -ik vul dat nu zonder nadenken in- verkrijg je gezondheid, rijkdom, lang leven, geluk, veel vrienden..., zouden daar wel eens een substantieel onderdeel van uit kunnen maken...